Utopia przeciw uwikłaniu

Tomasz Polak przedstawia uniwersalne wzory skutecznego radzenia sobie z systemową przemocą i zniewoleniem, które dotykają każdą i każdego z nas. Polak wychodzi od przykładu Sycylii – wyspy, której mieszkańcy przez stulecia stawiali opór kolejnym próbom kolonizacji. Posługuje się pojęciem sycylijskości (sicilianità), czyli postawy, która wykształciła się poprzez długotrwałe obcowanie z narzuconą władzą, i polega na przyjęciu tej władzy bez podporządkowania się jej.

Wykorzystując kultową sycylijską powieść, Lamparta Tomasiego di Lampedusy, Polak charakteryzuje trzy kategorie ludzi-drapieżników zamieszkujących świat: lamparty, szakale i hieny. Z pomocą tych kategorii opisuje pogarszającą się sytuację geopolityczną i opresyjny porządek społeczny, w które jesteśmy uwikłani. Uwolnienie się od nich byłoby możliwe, gdyby – wzorem Sycylii – wytworzyć sieć mikro- i makrorozwiązań określanych przez Polaka jako „rozproszenie odpowiedzialności” oraz „pragmatyczna solidarność”. Rozwiązania te wydają się utopijne, ale przecież utopia nie oznacza czegoś, czego nie można urzeczywistnić.