Studia nad zwierzętami. Poza urojoną bezstronność

Czy można i należy zachować bezstronność w ramach studiów nad zwierzętami? Odpowiedź Dariusza Gzyry, filozofa i działacza na rzecz międzygatunkowej sprawiedliwości społecznej, jest jednoznaczna: dobra nauka chce przeciwdziałać krzywdzie.

Książka zaprasza nas do poważnej dyskusji o nekronormie – rzeczywistości, w której czujące istoty inne niż ludzie ograbiane są z życia. Wraz z autorem prześledzimy historię studiów nad zwierzętami, ich współczesną różnorodność oraz postępujące stopniowo przemiany etyczne i polityczne. Staniemy w obronie sentientów, czujących podmiotów wielu gatunków, z którymi współtworzymy się wzajemnie w zróżnicowanych interakcjach i relacjach. Spróbujemy w nowy sposób odczytać pojęcie dobrostanu i rozzłościmy się, że antropocen znów traktuje przede wszystkim o człowieku.

Ta radykalnie krytyczna publikacja przedstawia katalog szowinizmów gatunkowych i karnizmów, które należy porzucić, by zbudować sentiokrację – ustrój więcej-niż-ludzki. Jest w niej miejsce również na analizę metabolicznej pracy niewolniczej, eksploatacji ciał i pozyskiwania wydzielin – zagadnień, których problematyczności nie dostrzega większość współczesnej myśli lewicowej. Autor konfrontuje nas z pytaniami, na kim i na czym zatrzymują się ambicje aktywistyczne i dlaczego nie trwa spór o interpretację rzeźni. Wzywa, żebyśmy przekroczyli abolicjonizm i weganizm, nie porzucając ich.

Książka przesycona jest autorskimi neologizmami i zachęca do aktywizacji języka – słowotwórstwa w poprzek istniejących porządków, odzyskiwania słów i poszerzania znaczeń.

Coraz wyraźniej widać potrzebę dokonania radykalnych przewartościowań. Trwa i powinien się nasilić spór o rzeczywistą zawartość stwierdzenia, że czujące pozaludzkie zwierzęta są istotne moralnie, a właściwie – o stopień, w jakim są istotne. Z przyjęcia określonego stanowiska w tym sporze wynikają bowiem konkretne praktyki społeczne, instytucjonalne i osobiste oraz status zwierząt: etyczny, polityczny, prawny i kulturowy.